Badania populacyjne wskazują, że około 40% kobiet i 30-37% mężczyzn doświadcza w życiu co najmniej raz problemów seksualnych. Mimo wysokiej częstości wiele osób zwleka ze skonsultowaniem swoich problemów z kimś, kto mógłby im w tym zakresie pomóc. Do kogo zgłosić się w takich przypadkach?
Sprawdź, kim jest i czym zajmuje się seksuolog, jak wygląda konsultacja z tym specjalistą i jakie problemy mogą być wskazaniem do tego, by skorzystać z profesjonalnego wsparcia.
Czym się zajmuje seksuolog w swojej codziennej praktyce klinicznej?
Seksuolog to specjalista – lekarz (np. psychiatra, ginekolog), psycholog lub psychoterapeuta – posiadający przygotowanie z zakresu seksuologii klinicznej:
- lekarze mogą ukończyć szkolenie specjalizacyjne w dziedzinie seksuologii;
- psycholog lub psychoterapeuta musi przejść niezbędne procedury i otrzymać certyfikat wydawany przez Polskie Towarzystwo Seksuologiczne.
W jakich konkretnych obszarach życia intymnego może pomóc specjalista?
Seksuolodzy zajmują się diagnostyką i terapią zaburzeń seksualnych, poradnictwem dotyczącym zdrowia reprodukcyjnego, kryzysami w związkach, które dotykają sfery intymnej oraz wsparciem w trudnościach związanych z akceptacją orientacji seksualnej czy określeniem swojej tożsamości płciowej.
Co dokładnie leczy seksuolog w ramach terapii indywidualnej i dla par?
Czym się zajmuje specjalista w dziedzinie seksuologii? W jakich konkretnych problemach może mi (nam) pomóc? Co dokładnie znaczy „zajmowanie się szeroko pojętą seksualnością człowieka”? Czy mój (nasz) problem jest „wystarczająco poważny”, by udać się z nim po profesjonalną pomoc?
Takie i inne bardzo podobne pytania często pojawiają się u pacjentów przed umówieniem się na pierwszą wizytę w gabinecie. Jednak, jeśli pojawia się myśl o potrzebie zapisania się na konsultację seksuologiczną, nie warto jej bagatelizować. To pierwszy sygnał świadczący o tym, że pomoc seksuologa jest potrzebna.
Specjaliści tej interdyscyplinarnej dziedziny są w stanie zaproponować metody rozwiązania wielu problemów, które są związane z życiem intymnym.
Wsparcie seksuologa może być ukierunkowane na:
- zaburzenia pożądania i podniecenia seksualnego;
- sytuacje rozbieżności potrzeb seksualnych w relacji partnerskiej;
- redukcji traumy związanej z seksualnością;
- pomoc parom borykającym się z problemami w kryzysie po zdradzie;
- dążenie do ustalenia przyczyn oraz leczenia bolesnego współżycia:
- psychoedukację, udzielanie porad z zakresu anatomii i profilaktyki chorób przenoszonych drogą płciową;
- doradztwo w zakresie problemów z akceptacją orientacji seksualnej;
- leczenie skutków chorób przewlekłych (m.in. w cukrzycy, chorobach sercowo-naczyniowych czy depresji);
- pracę nad negatywnymi emocjami, które dotyczą seksualności.
Kiedy warto udać się do seksuologa po profesjonalne wsparcie?
Wyżej wskazane obszary mogą brzmieć dość ogólnie (zwłaszcza dla pacjentów, którzy nie posiadają specjalistycznej wiedzy). To normalne i bardzo powszechne, że może być Ci (Wam) ciężko dokładnie nazwać największe trudności. Warto jednak pamiętać, że na wizycie seksuolog nie oczekuje od pacjenta przedstawienia diagnozy.
Dokładne rozpoznanie problemów, znalezienie ich podłoża oraz przedstawienie najlepszych metod pracy (leczenia) leży przecież w jego kompetencji. Najważniejsze jest mówienie o swoich problemach, przemyśleniach i odczuciach – związanych ze sferą fizyczną i psychiczną. Jakie kwestie z tych obszarów mogą skłonić do umówienia wizyty?
Jakie sygnały ze strony organizmu i psychiki wskazują, że warto udać się na konsultację?
Do seksuologa warto się udać, gdy:
- utrzymuje się wyraźny spadek zainteresowania seksem, obojętność wobec bliskości fizycznej i celowe unikanie zbliżeń;
- pojawiają się zaburzenia erekcji – trudności z jej osiągnięciem lub utrzymaniem;
- orgazm nie pojawia się wcale, wymaga bardzo długiej stymulacji lub wywołuje frustrację;
- pojawiają się objawy, które mogą sugerować przedwczesny wytrysk (poczucie, że ejakulacja następuje szybciej, niż powinna, sytuacja się powtarza i jest źródłem napięcia);
- pojawia się ból podczas stosunku, pieczenie, uczucie silnego napięcia w obrębie miednicy lub brak możliwości rozpoczęcia penetracji (pochwica);
- przed zbliżeniem pojawia się lęk i napięcie w ciele;
- dochodzi do nieporozumień i konfliktów w relacji z powodu różnicy potrzeb seksualnych, częstotliwości współżycia lub odmiennego podejścia do intymności;
- doświadczenie przemocy seksualnej, molestowania lub przekroczenia granic wpływa na zdrowie psychiczne i relacje;
- pojawia się wstyd, obniżenie poczucia własnej wartości, poczucie „nienormalności” lub silny niepokój związany z orientacją seksualną lub tożsamością płciową;
- choroba przewlekła powoduje zmiany w życiu seksualnym (np. przyjmowane leki wpływają na libido);
- pojawiają się skutki uboczne przyjmowania antykoncepcji hormonalnej;
- starania o ciążę wiążą się z presją, napięciem i spadkiem spontaniczności w relacji;
- występuje potrzeba uporządkowania przekonań na temat seksualności, higieny intymnej lub zasad bezpiecznego seksu.
Lista jest długa i mogłaby być jeszcze dłuższa, ponieważ „wystarczającym” powodem do skorzystania z profesjonalnej pomocy pozostaje każdy aspekt w sferze intymnej, który wywołuje u nas negatywne odczucia lub zagubienie.
Czy seksuolog może pomóc w problemach z płodnością i wspierać pary starające się o dziecko?
Problemy z płodnością wymagają diagnostyki i leczenia ukierunkowanego na konkretną przyczynę. Postępowanie prowadzi urolog, ginekolog lub endokrynolog, w zależności od rozpoznanego czynnika żeńskiego, męskiego albo mieszanego.
Aspekt psychologiczny jest w tym przypadku odrębnym – ale równie istotnym – zagadnieniem. Długotrwałe starania o dziecko wiążą się z napięciem, presją czasu, poczuciem winy i lękiem przed kolejnym niepowodzeniem. Współżycie często jest podporządkowane cyklowi menstruacyjnemu, a spontaniczność i bliskość ustępują miejsca zadaniowości.
Choć tego rodzaju problemy są powszechne u par zmagających się z niepłodnością, to nie muszą być – wręcz nie powinny być – uznawane za normę. W trakcie diagnozowania i leczenia problemów z zakresu ginekologii lub urologii bardzo często brakuje przestrzeni na to, by odpowiednio skupiać się również na zdrowiu psychicznym. Niemniej kompleksowe podejście do leczenia powinno obejmować także ten obszar. Tutaj pojawia się rola specjalistów z dziedziny seksuologii.
Seksuolog to lekarz (lub psycholog), który ma przestrzeń i odpowiednie narzędzia do pracy nad redukcją napięcia, poprawą komunikacji oraz odbudową intymności.
Jak wygląda wizyta u seksuologa w Mazowieckim Centrum Psychoterapii?
W Mazowieckim Centrum Psychoterapii pacjenci mogą skorzystać z konsultacji indywidualnych lub przeznaczonych dla par (prowadzonych przez dwoje terapeutów).
Konsultacja jest rozmową w bezpiecznej i poufnej atmosferze. Pierwsze spotkanie ma charakter informacyjny. Pacjent/pacjenci mówią o trudnościach, które skłoniły do wizyty, a seksuolog tłumaczy zasady współpracy i przedstawia wstępny plan dalszego postępowania.
Jak przebiega pierwszy wywiad seksuologiczny i o co zapyta specjalista?
Główne pytania dotyczą problemów, czasu ich trwania oraz wpływu na relacje i codzienną jakość życia. W przypadku par omawia się również dynamikę związku, sposób komunikacji i ewentualne wcześniejsze kryzysy. Zakres kolejnych pytań, które zadaje seksuolog, jest zawsze dostosowany do zgłaszanych przeszkód i dolegliwości.
Pacjent nie musi odpowiadać na kwestie, które budzą u niego silny opór.
Częścią pierwszej wizyty jest również wywiad medyczny dotyczący ogólnego stanu zdrowia pacjenta – kwestii związanych z:
- chorobami przewlekłymi i historią medyczną;
- przyjmowanymi lekami;
- cyklem miesiączkowym;
- ciążami;
- stylem życia.
Jak pacjent może przygotować się do rozmowy o swojej seksualności, aby zmniejszyć stres?
Sfera intymna dotyczy najbardziej prywatnych doświadczeń, przekonań i emocji, dlatego mówienie o niej może sprawiać opór, a niekiedy wiązać się z silnym stresem i wstydem. W gabinecie seksuologicznym traktuje się ją jednak jako element zdrowia – nie temat tabu.
Aby przygotować się do wizyty, warto zastanowić się:
- kiedy pojawiły się problemy seksualne.
- w jakich sytuacjach są najbardziej nasilone.
- jakie emocje, odczucia i objawy u nas wywołują.
Jeśli seksuolog zobaczy obszar, który będzie wymagał doprecyzowania, na pewno o niego dopyta – krok po kroku. Nie ma potrzeby przygotowywania „idealnej” historii ani używania specjalistycznych pojęć. Wystarczy szczere opisanie własnych doświadczeń, nawet jeśli wydaje nam się, że są chaotyczne lub trudne do nazwania.
Dlaczego edukacja seksualna jest kluczowym elementem pracy seksuologa?
Wiele trudności w sferze seksualnej wynika z braku rzetelnej wiedzy. Żeby skutecznie je pokonać i radzić sobie z emocjonalnym obciążeniem, które im towarzyszy, trzeba zrozumieć, z czego wynikają.
Niestety pacjenci wierzą w mity dotyczące „norm”, są narażeni na presję kulturową i porównują się do nierealistycznych wzorców. Wszystko to może prowadzić do niepotrzebnego napięcia i poczucia nieadekwatności.
Do kompetencji seksuologa należy przekazywanie wiedzy o anatomii, fizjologii reakcji seksualnych, wpływie hormonów, stresu i chorób przewlekłych na libido oraz uczenie o zasadach antykoncepcji i profilaktyki chorób wenerycznych.
W wielu przypadkach rzetelna edukacja seksualna jest pierwszym krokiem w pracy nad trudnościami, z którymi pacjent zgłasza się do gabinetu. Świadomość zdrowotna ułatwia porządkowanie informacji i przywraca realistyczne spojrzenie na seksualność.
Czy do lekarza seksuologa potrzebne jest skierowanie od innego specjalisty?
Skierowanie do seksuologa będzie potrzebne wyłącznie wtedy, gdy pacjent chce skorzystać ze wsparcia seksuologicznego w ramach opieki zdrowotnej refundowanej przez NFZ. Wyjątkiem jest seksuolog, który jest lekarzem psychiatrą lub ginekologiem. W obu przypadkach do tych specjalistów można umówić się bez skierowania.
W prywatnych placówkach skierowanie nie jest wymagane. Psychoterapeuci, psycholodzy i lekarze posiadają w tym przypadku dokładnie takie same kompetencje, jak specjaliści, którzy pracują w ramach NFZ. Często są jednak o wiele bardziej dostępni i mogą poświęcić pacjentom o wiele więcej czasu.
Podczas prywatnej konsultacji seksuolog może zasugerować wizytę u innego specjalisty lub zlecić dodatkowe badania – wystawione skierowania można zrealizować w komercyjnych placówkach.
Na czym polega terapia seksuologiczna i jakie metody leczenia są stosowane?
Terapia musi być oparta o postawioną diagnozę – określenia tego, na jakim podłożu rozwinęły się problemy pacjenta.
Na tej podstawie ustala się plan pracy.
- W przypadku problemów o charakterze psychologicznym wykorzystuje się elementy terapii poznawczo-behawioralnej, terapii par lub pracy skoncentrowanej na emocjach.
- Jeśli trudności wynikają z przyczyn medycznych, lekarz seksuolog może zaproponować farmakoterapię lub skierować na konsultację z innym specjalistą (w tym zakresie najczęściej konieczna jest dodatkowa wizyta u ginekologa, urologa lub endokrynologa).
Skuteczna terapia seksuologiczna wymaga kompleksowego podejścia – warto łączyć współpracę z kilkoma specjalistami.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o seksuologa
Czy seksuolog zajmuje się tylko problemami z erekcją?
Nie. Zaburzenia erekcji stanowią jedynie część pracy specjalisty. Seksuolog pomaga z problemami dotyczącymi szeroko pojętej seksualności człowieka.
Czy wizyta u seksuologa jest objęta tajemnicą zawodową?
Tak. Lekarza, psychologa i psychoterapeutę obowiązuje tajemnica zawodowa określona przepisami prawa. Informacje przekazywane podczas konsultacji muszą pozostać poufne.
Czy specjalista może zlecić dodatkowe badania krwi lub poziomu hormonów?
Tak, ale tylko jeśli konsultację prowadzi lekarz seksuolog. Psycholodzy i psychoterapeuci nie mają uprawnień, by zlecać odpowiednie badania. Mogą jednak zarekomendować zgłoszenie się do odpowiedniego specjalisty.
Jak długo trwa jedna sesja i ile spotkań jest zazwyczaj potrzebnych?
Pierwsza konsultacja trwa 60 minut. Kolejne spotkania są nieco krótsze. Liczba sesji zależy od charakteru trudności. Pacjenci mogą osiągać satysfakcjonujące efekty już po kilku wizytach. Czasami jednak wdraża się długoterminowy plan postępowania.
Czy można przyjść na wizytę z problemem dotyczącym tożsamości płciowej?
Zdecydowanie tak. Seksuolog udziela wsparcia osobom, które doświadczają niepewności lub napięcia związanego z tożsamością płciową. Konsultacja stanowi bezpieczną przestrzeń do rozmowy, bez oceniania i presji.
Bibliografia
- Lew-Starowicz, Z., & Czajkowska, K. (2019). Prevalence of sexual dysfunctions and associated risk factors in Poland. Archives of Medical Science, 18(4), 1031-1040.
- Zielona-Jenek, M. (2018). Preferencje seksualne i związane z nimi zaburzenia: w stronę rozszerzonego modelu opisu. Psychiatria Polska, 52(6), 1063-1073.
- European Association of Urology. (2024). EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health 2024. Arnhem: EAU.
- Nomejko, A., & Dolińska-Zygmunt, G. (2025). Psychologia satysfakcji seksualnej. Wrocław − Poznań: Wydawnictwo Rys.
Kowalski, J., Blaut, A., Dragan, M., Farley, D., Pankowski, D., Sanna, K., … & Wiśniowska, J. (2024). Systematyczny narracyjny przegląd metaanaliz badań nad skutecznością psychoterapii poznawczo-behawioralnej i zaleceń terapeutycznych opublikowanych między 2010 a 2023. Polskie Towarzystwo Terapii Poznawczo-Behawioralnej im. Prof. Zdzisława Bizonia
