Wiele par próbuje przepracować pojawiające się problemy we własnym zakresie. Niestety kolejne rozmowy często przyjmują te same schematy. Dlaczego? Dzieje się tak, ponieważ u partnerów uruchamiają się silne i głęboko zakorzenione reakcje obronne. Wtedy znacznie trudniej zachowywać uważność i dokładnie nazywać potrzeby – swoje, ale i swojego partnera.
Bez odpowiedniej wiedzy z zakresu psychologii i subiektywnego spojrzenia na trudności dotykające osoby pozostające w związku, ciężko jest zatrzymać eskalację problemów, uporządkować poszczególne wątki i zaobserwować mechanizmy, które często zachodzą „w tle” konfliktu.
Psychoterapia dla par może być rozwiązaniem, które pozwoli uporządkować problemy. Dlaczego warto skorzystać z profesjonalnej pomocy?
Czym jest współczesna terapia dla par i kiedy warto ją rozpocząć?
Terapia dla par to proces, w którym pojawia się szansa na lepsze zrozumienie dynamiki związku – przyjrzenie się temu, na czym opiera się relacja i czego może w niej brakować. Poznanie pewnych schematów pozwala zauważyć, jak partnerzy reagują na siebie (jak rozmawiają, jak się wspierają, jak się kłócą czy jak się godzą) oraz jakie reakcje im przy tym towarzyszą.
Wszystkie te mechanizmy można nazwać i świadomie rozpocząć pracę nad ich zmianą lub zrozumieniem. Nie w atmosferze wyrzutów, oceniania, wskazywaniu winnego i rozliczania z dotychczas popełnianych błędów, ale w intymnej i komfortowej przestrzeni gabinetu sprzyjającej szczerości i zrozumieniu.
Właśnie w tym miejscu pojawia się ogromna rola terapeuty – bezstronnego słuchacza, który może wskazać kierunek rozwiązywania problemów, trafnego komunikowania potrzeb i wybierania odpowiednich narzędzi w wypracowywaniu trwałych zmian.
Na skorzystanie z profesjonalnej pomocy najczęściej decydują się osoby w związkach, które od dłuższego czasu czują, że „coś” jest nie tak, ale nie potrafią już same tego nazwać ani naprawić. Problemy nie zawsze są spektakularne. Częściej są ciche i narastają stopniowo.
Kiedy para powinna rozpocząć psychoterapię?
Niepokojące sygnały, które mogą skłonić nas do rozpoczęcia psychoterapii pary, to na przykład:
- powtarzające się kłótnie, które kończą się w ten sam sposób i nie przynoszą żadnej zmiany,
- narastające poczucie emocjonalnego dystansu,
- utrata zaufania – po zdradzie, kłamstwach albo długotrwałym poczuciu bycia pomijanym,
- wrażenie, że rozmowy stały się powierzchowne albo obciążone napięciem.
Warto podkreślić coś bardzo ważnego. Zgłoszenie się na psychoterapię dla par nie jest przyznaniem się do tego, że związek jest słaby. Często oznacza, że jest dla Was na tyle ważny, że chcecie o niego walczyć – w świadomy, uporządkowany i możliwie skuteczny sposób.
Najczęstsze mity na temat terapii par
Wiele par zwleka z rozpoczęciem psychoterapii dlatego, że ma o niej błędne wyobrażenia. Odpowiadając sobie na pytania dotyczące tego, na czym polega terapia, czy na pewno jest się na tym etapie, na którym warto skorzystać z pomocy specjalisty i w jaki sposób ta „pomoc” może wyglądać, bardzo łatwo wpaść w pułapkę błędnych stereotypów i przekonań.
Jest ich sporo, ale kilka powtarza się niezwykle często.
Mit 1: „Terapeuta wybierze stronę i oceni, kto ma rację”.
To obawa, która pojawia się zwłaszcza wtedy, gdy w związku jest dużo żalu i poczucia krzywdy. W procesie psychoterapeutycznym nie ma jednak osoby, która odgrywa rolę sędziego rozstrzygającego winę.
Psychoterapeuta pracuje na rzecz tego, by osoby w jego gabinecie mogły zrozumieć, jakie mechanizmy tak naprawdę między nimi zachodzą i dlaczego rozmowy kończą się we wciąż powtarzalny sposób. Zamiast oceniać, pomaga zatrzymywać konflikt i tłumaczy dynamikę reakcji, które uruchamiają się w stresie.
Mit 2: „Terapia jest tylko dla związków na granicy rozstania”.
Tak naprawdę pomoc specjalistów bywa szczególnie skuteczna, gdy para zgłasza się możliwie wcześnie – jeszcze zanim negatywny wzorzec mocno się utrwali.
Im dłużej trwa przewlekłe napięcie, tym bardziej utrwala się destrukcyjny schemat. Wypracowane wzorce przestają być reakcją na konkretną sytuację, a stają się automatycznym sposobem funkcjonowania. Psychoterapia nie jest więc ostatnią deską ratunku. To forma wsparcia, kiedy czujecie, że rozmowa nie prowadzi do zmiany, a zaczyna przyczyniać się do utraty stabilności, bliskości lub poczucia bezpieczeństwa.
Mit 3: „Jeśli kochamy się naprawdę, to powinniśmy poradzić sobie sami”.
Bycie w bliskiej relacji to umiejętność wymagająca kompetencji, których tak naprawdę nikt nas nie uczy. Wiedzę zdobywamy przez obserwację i własne doświadczenia. W wielu przypadkach w ten sposób trudno jest wypracować zdolność rozmawiania o potrzebach, stawiania granic bez karania czy odbudowywania zaufania.
Psycholog może nam w tym pomóc. W procesie często pracuje się właśnie nad tymi umiejętnościami.
Mit 4: „Praca z psychoterapeutą to rozmowa o przeszłości i szukanie, kto zaczął”.
Przeszłość jest ważna, ponieważ często tłumaczy, skąd wzięły się określone trudności i lęki. Jednak terapia zwykle nie polega na „odtwarzaniu historii” w nieskończoność.
Duża część pracy dotyczy tego, co dzieje się tu i teraz. Indywidualne podejście pomaga zauważyć pętlę, która najczęściej prowadzi do nieporozumień: bodziec – interpretacja – emocja – reakcja – konsekwencja. Podstawą odczuć i reakcji na bodziec może być przeszłość, ale to teraźniejszość decyduje o tym, co będzie ich konsekwencją.
Mit 5: „Podczas terapii dostaniemy gotowe rozwiązania”.
Czy praca z psychologiem dla par pomoże rozwiązać problemy w związku, z którymi się zmagacie? Tak – jednak tylko wtedy, gdy sami będziecie tego chcieli.
Terapeuta może pomóc wypracować zasady rozmowy czy sposoby reakcji. W pracy ze specjalistą macie szansę poznać skuteczne metody zmiany wzorców i uczenia się nowych odpowiedzi na stare wyzwalacze. To dlatego psychoterapia wymaga czasu i zaangażowania obu stron.
Najskuteczniejsze nurty terapeutyczne w pracy z relacjami par i małżeństw
Po pierwszych wizytach psychoterapeuta zwykle proponuje sposób pracy (nurt lub podejście) dopasowany do problemu i celów osób zgłaszających się na konsultację. Czasem jest to jeden model, a czasem połączenie różnych metod.
- Terapia skoncentrowana na emocjach (EFT – Emotionally Focused Therapy) to obecnie jeden z najlepiej przebadanych i szeroko stosowanych nurtów terapii par. Opiera się na założeniach teorii przywiązania, która opisuje to, jak człowiek buduje bliskie więzi i jak reaguje, gdy te są zagrożone. W EFT punktem wyjścia są odczucia, które towarzyszą każdemu z partnerów – lęk przed odrzuceniem, pragnienie bliskości czy poczucie bycia niewystarczającym. Terapeuta pomaga parze rozpoznać i nazwać emocje, tak by dążyć do wzajemnego zrozumienia.
- Terapia poznawczo-behawioralna (CBCT – Cognitive Behavioral Couple Therapy) to nurt, który skupia się na tym, w jaki sposób myśli, przekonania i utrwalone wzorce zachowania wpływają na relację. Zakłada, że partnerzy często reagują nie na fakty, ale na własne interpretacje sytuacji. Psychoterapeuta pomaga rozpoznawać zniekształcenia poznawcze (np. „on nigdy mnie nie słucha”, „jej na mnie nie zależy”) i zastępować je bardziej realistycznym spojrzeniem. W pracy z parami specjaliści skupiają się również na budowaniu konkretnych umiejętności sprzyjających poprawie komunikacji.
- Podejście systemowe (Systemic Couple Therapy) ustawia związek w świetle oddziaływań – zakłada, że dwie osoby dorosłe swoimi zachowaniami i odczuciami wzajemnie na siebie wpływają (świadomie i nieświadomie). Nie analizuje wyłącznie problemu jednej osoby, lecz całość zależności – komunikację, role w rodzinie, granice i schematy przekazywane międzypokoleniowo. W nurcie systemowym najważniejsze jest pytanie „po co” utrzymuje się dany wzorzec, a nie tylko „dlaczego” się pojawia.
- Terapia integratywna par (Integrative Behavioral Couple Therapy – IBCT) jest nowszym podejściem, które łączy elementy poznawczo-behawioralne i emocjonalne. Zakłada, że w związku istnieją różnice, które nie zawsze należy przezwyciężyć – można nauczyć się je akceptować.
- Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach (SFBT – Solution Focused Brief Therapy) jest podejściem krótkoterminowym. Skupia się na przyszłości i na tym, co „działa”. Terapeuta pomaga parze zauważyć, w jakich momentach związek funkcjonuje tak, jak obie strony tego oczekują, co na to wpływa i w jaki sposób powielać takie schematy, by świadome działania przekładały się na wzmocnienie relacji.
Terapia dla par: jak przebiega proces terapeutyczny?
Terapia par (Warszawa) zaczyna się od spotkań konsultacyjnych. Może to być jedna wizyta albo kilka kolejnych. Psychoterapeuta musi mieć przestrzeń do tego, by dokładnie wysłuchać partnerów, zebrać kontekst, doprecyzować główne trudności i móc sformułować cele pracy.
To, jak dokładnie będzie wyglądać terapia i praca z psychoterapeutą na kolejnych spotkaniach, w dużej mierze wynika z wybranego nurtu. W jednym podejściu więcej uwagi poświęca się odczuciom i odbudowie poczucia bezpieczeństwa, w innym ćwiczy się komunikację i konkretne strategie rozwiązywania problemów. Dobry specjalista dopasowuje tempo, język i narzędzia do Waszej sytuacji, celów i tego, na co jesteście gotowi na danym etapie pracy nad swoim związkiem.
W psychoterapii często pojawiają się także krótkie zadania między spotkaniami. Nie są karą ani testem, tylko praktyką. Sesja daje zrozumienie i porządkuje to, co się dzieje, ale realna zmiana utrwala się dopiero wtedy, gdy nowe zachowania zaczynają pojawiać się w codziennych sytuacjach.
Należy pamiętać, że w kryzysie nie można sięgać po pierwszą lepszą pomoc z zewnątrz. Nasi bliscy (przyjaciele czy członkowie rodziny) nie mają przygotowania do pracy z konfliktem i emocjami dwóch osób naraz. Do tego dochodzi lojalność i osobiste historie. Bliska osoba niemal zawsze „zna wersję” jednej strony, ma swoje sympatie, urazy albo obawy. Wtedy rozmowa, zamiast pomagać w porozumieniu, może szybko przesunąć się w stronę ocen, szukania winnego i utwierdzania w racji. Wsparcie otoczenia może być ważne w kryzysie, ale nigdy nie zastąpi profesjonalnej pomocy psychologa.
Jaka jest skuteczność terapii par?
Na początku warto odpowiedzieć sobie na pytanie, jak definiuje się „skuteczność” psychoterapii. Tak naprawdę ten aspekt ciężko jednoznacznie zmierzyć. W tym kontekście można mówić o osiąganiu celów wyznaczonych z terapeutą – a te mogą być krótko- albo długoterminowe.
Regularne konsultacje mogą stosunkowo szybko skutkować poprawą w codziennych sytuacjach (np. w uporządkowaniu podziału obowiązków), a w dłuższej perspektywie wpływać na fundamenty relacji (np. odzyskiwanie poczucia bezpieczeństwa).
Ważne jest jednak to, by zawsze patrzeć na efekty z obu perspektyw. Dzięki temu osoby tworzące związek będą mogły skutecznie radzić sobie z bieżącymi problemami i świadomie pracować nad tym, by podobne nie miały miejsca w przyszłości.
Terapia par a mediacje
Psychoterapia i mediacje mają inne cele.
- Terapia służy pracy nad relacją. Jej efektem ma być większe poczucie bezpieczeństwa i lepsze radzenie sobie z konfliktem, a nie tylko „ustalenie warunków”.
- Mediacje mają prowadzić do porozumienia – ustaleń dotyczących rozstania, opieki nad dziećmi, finansów czy podziału obowiązków. Mediator pomaga wypracować kompromis, ale zwykle nie pracuje nad źródłami napięcia w więzi.
W określonych sytuacjach najlepsze rozwiązanie to połączenie obu form. Terapia małżeństw często wiąże się z pracą nad sposobem komunikacji, a mediacje porządkują kwestie formalne i organizacyjne, gdy trzeba podjąć konkretne decyzje.
Jakie są korzyści z podjęcia terapii małżeńskiej?
Terapia małżeńska daje przede wszystkim plan i punkt odniesienia. Zamiast działać „od kłótni do kłótni”, macie jasno określone cele i dzięki temu zyskujecie możliwość wprowadzenia realnej zmiany. W wielu związkach problemem nie jest sam spór, ale jego konsekwencje (chłód, dystans albo poczucie krzywdy).
W czasie konsultacji pojawia się możliwość zrozumienia tego, jak wracać do rozmowy, jak przepraszać i jak odbudowywać kontakt bez zamiatania spraw pod dywan. Efektem procesu jest także większa przewidywalność i spójność w codzienności. To dotyczy ustaleń, granic, podziału ról i obowiązków, ale też sposobu podejmowania decyzji, gdy pojawia się stres albo presja czasu.
Nawet jeśli kryzys jest poważny, terapia dla par (Warszawa) może pomóc wspólnie go przezwyciężyć.
Co jeszcze warto wiedzieć o terapii dla par? (FAQ)
Ile trwa sesja i jak często należy przychodzić?
Pojedyncze sesje trwają około 60 minut. Ich częstotliwość zależy od potrzeb. Najczęściej spotkania odbywają się raz w tygodniu. Terapia par w Warszawie jest także dostępna w formie zdalnej (spotkania online często można umawiać 7 dni w tygodniu – w zależności od swoich potrzeb).
Co zrobić, gdy partner nie chce przyjść na terapię?
Zawsze warto zacząć od spokojnej rozmowy. Dobrze sprawdza się zaproponowanie jednej wizyty w poradni bez stawiania oczekiwań o długoterminowym zobowiązaniu. Jeśli próby nie przyniosą skutku, warto umówić się na spotkanie w pojedynkę – psychoterapeuta zaproponuje konkretne wskazówki, które indywidualnie dopasuje do Waszej sytuacji.
Czy terapeuta może nas zmusić do pozostania w związku?
Nie – terapeuta nie ma do tego prawa ani narzędzi. Może jedynie pomóc zrozumieć sytuację i podjąć decyzję w bardziej świadomy i bezpieczny sposób.
Jak wybrać dobrego terapeutę par – na co zwrócić uwagę?
Dobry terapeuta może być empatyczny, troskliwy lub bardziej stanowczy. Może być w różnym wieku, o różnej płci. Może prowadzić konsultacje w poradni lub spotkania online. To, która z możliwości będzie najbardziej odpowiednia, zależy od naszych oczekiwań. Najważniejsze jest jednak to, by wybrać osobę z odpowiednimi kwalifikacjami.
Bibliografia
- Waszyńska, K., & Filipiak, M. (2016). Współczesne konteksty psychoterapii i socjoterapii. Wybrane zagadnienia z teorii i praktyki, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
- Barraca, J., Nieto, E., & Polanski, T. (2021). An integrative behavioral couple therapy (IBCT)-based conflict prevention program: A pre-pilot study with non-clinical couples. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(19), 9981.
- Rathgeber, M., Bürkner, P. C., Schiller, E. M., & Holling, H. (2019). The efficacy of emotionally focused couples therapy and behavioral couples therapy: A meta‐analysis. Journal of marital and family therapy, 45(3), 447-463.
- Chrząstowski, S. K. (2020). Konflikty w parze w perspektywie narracyjnej terapii więzi. Psychoterapia, 194(3), 31-44.
- Sundman, P., Wheeler, J., Matthias, S., van der Hoorn, S., Cabié, M. C., Pakrosnis, R., … & Lelonkiewicz, J. (2022). Założenia teoretyczne Podejścia Skoncentrowanego na Rozwiązaniu. BoD–Books on Demand.
- Wasilewska, M. (2019). Zadania psychologa-praktyka w terapii rodzin i par w gabinecie prywatnym. Uniwersytet: Warszawska Akademia Medyczna.
- Epstein, N. B., & Falconier, M. K. (2024). Treatment Plans and Interventions in Couple Therapy. Guilford Publications.

